Hộp bộ định tuyến nào cũng in số thật to: Wi-Fi 6, Wi-Fi 6E, Wi-Fi 7, kèm những con số tốc độ nghìn megabit nghe rất ấn tượng. Phần lớn những con số ấy bạn sẽ không bao giờ chạm tới. Điều đáng quan tâm lại nằm ở chỗ khác.
Tên gọi và chuẩn tương ứng
| Tên thương mại | Chuẩn kỹ thuật | Băng tần |
|---|---|---|
| Wi-Fi 4 | 802.11n | 2,4 và 5 GHz |
| Wi-Fi 5 | 802.11ac | 5 GHz |
| Wi-Fi 6 | 802.11ax | 2,4 và 5 GHz |
| Wi-Fi 6E | 802.11ax | thêm băng 6 GHz |
| Wi-Fi 7 | 802.11be | 2,4, 5 và 6 GHz |
Cách đánh số đơn giản này được đưa ra để thay cho các mã 802.11 khó nhớ.
Wi-Fi 6 cải thiện điều gì thật sự
Điểm cộng lớn nhất của Wi-Fi 6 không phải tốc độ đỉnh mà là khả năng phục vụ nhiều thiết bị cùng lúc.
Các thế hệ cũ hoạt động khá giống một cuộc họp mà mỗi lần chỉ một người được nói. Nhiều thiết bị thì ai cũng phải chờ tới lượt. Wi-Fi 6 đưa vào kỹ thuật chia nhỏ kênh truyền để bộ định tuyến nói chuyện với nhiều thiết bị trong cùng một khoảnh khắc.
Trong nhà có ba bốn thiết bị, khác biệt gần như không cảm nhận được. Trong văn phòng có ba mươi thiết bị, khác biệt rất rõ.
Một cải tiến hữu ích khác là cơ chế hẹn giờ đánh thức, cho phép thiết bị ngủ giữa các lần truyền. Điện thoại và các thiết bị nhỏ chạy pin lâu hơn nhờ đó.
Wi-Fi 6E: giá trị nằm ở băng tần trống
Wi-Fi 6E dùng cùng công nghệ Wi-Fi 6 nhưng mở thêm băng 6 GHz. Đây là điểm quan trọng hơn mọi con số tốc độ.
Băng 2,4 GHz đông đúc kinh khủng — lò vi sóng, thiết bị Bluetooth, chuông cửa không dây, và Wi-Fi của mọi nhà hàng xóm đều chen chúc ở đó. Băng 5 GHz đỡ hơn nhưng cũng đang đầy dần.
Băng 6 GHz gần như trống và chỉ thiết bị đời mới được phép dùng. Nghĩa là ít nhiễu, độ trễ ổn định hơn.
Đánh đổi nằm ở vật lý: tần số càng cao thì xuyên tường càng kém. Băng 6 GHz cho tốc độ tốt trong cùng phòng nhưng suy giảm nhanh qua vách. Nhà nhiều tường bê tông có thể thấy 5 GHz thực tế lại tốt hơn.
Wi-Fi 7 dành cho ai
Wi-Fi 7 mở rộng độ rộng kênh, điều chế dày hơn, và bổ sung khả năng cho một thiết bị dùng nhiều băng tần cùng lúc thay vì chọn một.
Khả năng dùng đồng thời nhiều băng tần là cải tiến thú vị nhất — nó giúp độ trễ ổn định hơn đáng kể, có ích cho gọi video và chơi game.
Nhưng để hưởng bất kỳ lợi ích nào, cả bộ định tuyến lẫn thiết bị đầu cuối đều phải hỗ trợ. Mua bộ định tuyến Wi-Fi 7 trong khi laptop và điện thoại còn ở Wi-Fi 5 thì không thay đổi được gì.
Điều quyết định trải nghiệm thực tế
Đây là phần các quảng cáo ít nói tới: với đa số hộ gia đình, chuẩn Wi-Fi không phải nút thắt.
- Tốc độ Internet bạn mua thường thấp hơn nhiều so với năng lực của Wi-Fi. Gói 100 Mbps thì Wi-Fi 5 đã dư sức.
- Vị trí đặt bộ định tuyến ảnh hưởng lớn hơn thế hệ chuẩn. Đặt giữa nhà, cao ráo, tránh tủ kim loại và gần nguồn nước.
- Vùng phủ quan trọng hơn tốc độ đỉnh. Nhà rộng hoặc nhiều tầng thì một hệ thống mesh Wi-Fi 6 hơn hẳn một bộ định tuyến Wi-Fi 7 đơn lẻ đặt ở góc nhà.
Khi nào nên nâng cấp
- Còn dùng Wi-Fi 4 hoặc cũ hơn — nên đổi, thiết bị đó đã quá cũ về cả hiệu năng lẫn bảo mật.
- Đang dùng Wi-Fi 5 và thấy đủ dùng — chưa cần vội.
- Nhiều thiết bị, mạng hay tắc vào giờ cao điểm — Wi-Fi 6 hoặc 6E đáng tiền.
- Sóng yếu ở phòng xa — vấn đề là vùng phủ, cần mesh hoặc thêm điểm phát, không phải chuẩn mới.
Và dù dùng chuẩn nào, hãy bật mã hoá WPA3 nếu thiết bị hỗ trợ, đặt mật khẩu Wi-Fi dài, tắt WPS.